Poziv za dostavljanje podataka o borcima Bokeljske brigade

Ove godine se navršava 75 godina od formiranja Prve Bokeljske NOU brigade u čiji su sastav, u najvećem dijelu, ušli građani opština Kotora, Herceg Novog, Budve, Tivta i Trebinja, kao i građani opština Crne Gore i šire kuda je ova brigada prošla i učestvovala u oslobađanju najvećeg dijela opština u Crnoj Gori i šire, a što se vidi iz priložene karte njenog ratnog puta.

Kako su borci ovih opština i njihovi potomci i poštovaoci istinski sljedbenici ideja NOB-a i KPJ, oni osjećaju obavezu i dužnost prema borcima koji su dali svoje živote ili učestvovali u borbama za slobodu Jugoslavije, a posebno Crne Gore.

Brigada je formirana 05. 10. 1944. godine u Konjskom (Zubci), opština Trebinje.

Na prvom zasjedanju Zemaljskog antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Crne Gore i Boke, održanog 1943. godine  u Kolašinu, ovu ideju je prvi put javno izneo delegat iz Boke Mato Petrović, koji je pored ostalog istakao:  “…Boka ima danas toliko boraca da bi mogla formirati Bokeljsku brigadu. Ja mislim da bi narodu Boke ispunili želju formiranje te bokeljske brigade i da bi na taj način ta prva brigada stvorila i drugu brigadu”.

Ovu ideju o potrebi formiranja veće operativne jedinice ponovio je na drugom zasjedanju ZAVNOCG i B vijećnik iz Boke Dušan Radonjić slijedećim riječim: ”…Narod vjeruje da nije daleko dan kada će narodno oslobodilačka vojska stupiti na tle Boke. Pozdravljam odluku Štaba II udarnog korpusa da se formira Bokeljski bataljon, a mi ćemo se potruditi da ovaj bataljon naraste u Bokeljsku brigadu”.

Prva bokeljska brigada formirana je na osnovu naredbe Štaba II udarnog korpusa NOVJ br. 518 od 29. 09. 1944. godine, kada je određen i komandni kadar. Vrhovni štab NOV i POJ na predlog ovog štaba odobrio je i naredio formiranje I Bokeljske NOU brigade.

U sastav brigade ulazi Udarna grupa od tri bataljona koji su se nalazili u sastavu Primorske operativne grupe i novopridošli dobrovoljci iz Boke Kotorske i crnogorskog primorja. Na osnovu ovlašćenja Štaba II Udarnog korpusa, sam čin formiranja Bokeljske brigade izvršio je Štab POG na dan 05. 10. 1944. godine u selu Konjskom u prisustvu političkog komesara POG Boška Đuričkovića. Tom prilikom brigada je imala 4 bataljona i oko 800 boraca koji se tokom svog borbenog djelovanja povećavala, jer je to bio odraz stvarnog raspoloženja naroda Boke prema NOP-u, da bi do kraja ratovanja brojčano narasla na preko 3 000 boraca.

Vrhovni štab NOV i POJ je postavio i Štab I Bokeljske NOU brigade: za komandanta brigade Jovanović Danila Božo, za zamjenika komandanta Boreta Nika Joko. Za političkog komesara brigade imenovan je Petrović Ivana Mato, a za njegovog zamjenika Nedigović Sava Milo. Za intendanta Vuksanović Boža Mitar. Pored ovih imenovani su: za pomoćnika polit komesara Mihaljević Sava Jovo, a za sekretara SKOJ-a brigade Rizoniko Anta Marija i Danilović Božo, za oficira OZNE brigade Šoljaga Laza Stevo i obavještajni oficir Rajčević Radojice Vuksan.

Ova brigada svoj prvi borbeni okršaj imala je na Ledenicama u sukobu sa nijemcima koji je uspješno obavila i presjekla njemačku odstupnicu. Ona je učestvovala u oslobađanju skoro svih gradova Crne Gore Prijepolja i Metohije do Prizrena što se može vidjeti i iz priložene karte njenog borbenog puta. Ona je za veoma kratko vrijeme iskazala sve osobine koje su krasile starije borce Orjenskog i Primorskog bataljona i po borbenosti i političkoj svijesti stala uz rame sa borcima starijih proslavljenih brigada i time opravdala povjerenje koje im je ukazano od strane Partije i naroda.

Za svoje zapažene uspjehe u borbi protiv okupatora i domaćih izdajnika i za dosledno sprovođenje politike bratstva i jedinstva, dobitnik je značajnog narodnog priznanja u vidu dva visoka odlikovanja – Orden zasluga za narod sa zlatnom zvijezdom i Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vijencem.

Ovaj kratki izvod iz djelovanja ove brigade obavezuje nas da se njenim borcima sa pijetetom i dužnim poštovanjem podsjećamo sa obavezom da se nikad ne zaborave jer oni svoje živote su žrtvovali za slobodu domovine. Išli su da oslobađaju ne samo opštine Crne Gore nego i šire kao vitezovi bez straha i mane, radi čega su i zaslužili da ih se sjećamo i ne zaboravimo.

Ovaj kratak izvod o I Bokeljskoj NOU brigadi, kao i prilozi neka Vam posluže da čitaoci sa boračkim organizacijama opština i građanima razmijene mišljenje i saznanje da li u vašoj opštini ili bilo kom regionu ima živih boraca Bokeljske brigade i dostave njihova imena organizacionom odboru za obilježavanje ovog jubileja čiji je predsjednik Ljubenko Borović.

Organizacioni odbor
predsjednik Ljubenko Borović

Ove godine se navršava 75 godina od formiranja Prva bokeljske NOU brigade.
„Brigada je formirana 5. 10. 1944. godine u Konjskom, opština Trebinje. Njen prvi komandant je bio Božo Jovanović, a politički komesar Mato Petrović. Formirana je na osnovu naredbe Štaba II udarnog korpusa NOVJ br. 518 od 29. 09. 1944. kada je određen i njen komandni kadar. Vrhovni štab NOV i POJ na predlog ovog štaba odobrio je i naredio formiranje Prve bokeljske NOU brigade. U sastav brigade ulazi Udarna grupa od tri bataljona koji se nalaze u sastavu Primorske operativne grupe i novopridošli dobrovoljci iz Boke Kotorske i Crnogorskog primorja.

Na osnovu ovlašćenja Štaba 2. Udarnog korpusa sam čin formiranja Bokeljske brigade izvršio je Štab POG na dan 5. 10. 1944. g. u selu Konjsko, tadašnja opština Zubci ( jugoistočna Hercegovina ) – Trebinje u prisustvu političkog komesara POG Boška Đuričkovića. Tom prilikom brigada je imala četiri bataljona i oko 800 boraca koja se tokom svog borbenog djelovanja povećavala jer je to bio odraz stvarnog raspoloženja naroda Boke prema NOP-u.

Za svoje zapažene uspjehe u borbi protiv okupatora i domaćih izdajnika i za dosledno sprovođenje politike bratstva i jedinstva, Prva bokeljska NOU brigada dobila je značajno narodno priznanje u vidu dva visoka odlikovanja: Ordena zasluga za narod sa zlatnom zvijezdom i Ordena bratstva i jedinstva sa zlatnim vijencem (Ukazom predsjednika SFRJ 1961. i 1974. ).

Za obilježavanje ovog jubileja – 75. godišnjice formiranja brigade, 25. marta u Poborima opština Budva održan je prvi sastanak boraca opština: Budva, Kotor, Tivat, Herceg Novi, Trebinje, Podgorica i Prijepolje i pokrenuta inicijativa za formiranje organizacionog odbora.

Ovim sastankom presjedavao je član Upravnog odbora SOBNOR-a Crne Gore Ljubenko Borović. On je istakao da je obilježavanje ovog jubileja uvršteno u kalendar obilježavanja značajnih istorijskuh datuna SOBNOR-a Crne Gore. Inicijativa je jednoglasno prihvaćena i dogovoreno da se naredni sastanak, po ovom pitanju, održi u Trebinju 9. aprila.
Ovaj sastanak je održan u Domu penzionera u Trebinju kojim je presjedavao Rajko Ćapin iz Trebinja. Održan je u Trebinju jer je ova brigada formirana na teritoriji te opštine.

Na sastanku je izabran organizacioni odbor u sastavu: Rajko Ćapin, Slavko Španjević, i Petar Vlatković iz Trebinja, Mihajlo Kilibarda, Đoko Zloković, Rašo Vojislav iz Herceg Novog, Petar Uljarević, Ljubenko Borović i Slobodan Stojanović iz Kotora, Mato Brguljan i Gojko Ivanović iz Tivta, Ivo Marković, Niko Zec, Milan Basta i Pero Marković iz Budve.

Za predsjednika organizacionog odbora jednoglasno je izabran prof. Ljubenko Borović iz Kotora. P.predsjednici su Đorđe Zloković iz Herceg Novog i Petar Uljarević iz Kotora.

Na fotografiji je borbeni put brigade od 5. 10. 1944. do 15. 5. 1945.

Borci organizacija NOR-a 1941-1945. g. opština Budve, Tivta, Herceg Novog, Kotora i Trebinja održali su 2. sjednicu organizacionog odbora za obilježavanje 75 godina od formiranja I bokeljske NOU brigade. Ova brigada je formirana 5. 10. 1944. godine u Konjskom, opština Trebinje. Formirana je na osnovu naredbe štaba II udarnog korpusa NOVJ od 29. 9. 1944. godine, kada je određen i njen komandni kadar. Vrhovni štab NOV i POJ na prijedlog ovog štaba odobrio je i naredio formiranje I bokeljske NOU brigade. U sastav ove brigade ušla je udarna grupa od tri bataljona koji su se nalazili u sastavu primorske operativne grupe i novopridošlih boraca iz Boke Kotorske i Crnogorskog primorja.

Za prvog komandanta postavljen je Božo Jovanović, a za političkog komesara brigade Mato Petrović, za zamjenika komandanta Joko Boreta, a za pomoćnika političkog komesara Milo Medigović i za itendanta Mitar Vuksanović. Sam čin formiranja I bokeljske brigade izvršio je štab POJ u prisustvu političkog komesara, te grupe, Boška Đuričkovića. Tom prilikom brigada je brojala 300 boraca, da bi za mjesec dana njen priliv bio oko 500 boraca, a do kraja svojih aktivnosti porasla je na preko 3 000, što je bio stvarni odraz raspoloženja naroda Boke prema NOP-u.

Za svoje zapažene uspjehe u borbi protiv okupatora i domaćih izdajnika i za dosledno sprovođenje politike bratstva i jedinstva ova brigada je dobila dva visoka odlikovanja: Orden zasluga za narod sa zlatnom zvijezdom i Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vijencem.

Sjednica organizacionog odbora održana je 18. maja u Kotoru. Na prijedlog predsjednika odbora Ljubenka Borovića izabrana su dva podpredsjednika Đorđe Zloković iz Herceg Novog i Petar Uljarević iz Kotora. Sjednici su prisustvovali svi članovi organizacionog odbora: Mihajlo Kilibarda, Đorđe Zloković i Darko Klasić iz Herceg Novog, Rajko Ćapin, Slavko Šanjević i Petar Vlatković iz Trebinja, Ivo Marković i Nikola Zec iz Budve, Mato Brguljan, Ljubo Popović i Gojko Ivanović iz Tivta, Petar Uljarević, Slobodan Stojanović i Ljubenko Borović iz Kotora.

Dogovoreno je da se skup boraca i svečana akademija održe u Herceg Novom u dvorani “Park”. Istog dana organizovaće se izložba fotografija Bokeljske brigade koja će obići svih opština. Predloženo je da na akademiji nastupi hor i folklor kao i recital sa kratkim prikazima o komandnom kadru. Na tu svečanost treba pozvati sve žive borce te brigade i dodijeliti im povelje ili plakete.

Zaključeno je da se po mogućnosti nađe pokrovitelj ovog jubileja, a sa ovim aktivnostima upoznati i vladu Crne Gore i predsjednika države i pozvati ih na svečanost.

Ova brigada je u svom pohodu oslobađala sve crnogorske opštine, kao i opštinu Prijepolja, Peć, Đakovicu i Prizren pa bi bila obaveza svih opština da se uključe u ovu aktivnost.

Ljubenko Borović

Delegacije su potom posjetile spomenik gdje je sahranjen pionir bombaš Boško Buha, koji je poginuo na Jabuci. U oba slučaja, borcima se obratio domaćin susreta Vidoje Despotović koji je istakao koliko je boraca sahranjeno u kosturnici iz Pljevalja, a koliko iz drugih krajeva bivše Jugoslavije. Najviše je onih koji su učestvovali u Pljevaljskoj bici iz crnogorskih gradova.

Delegaciju iz Kotora su sačinjavali Petar Uljarević, Slobodan Stojanović, Ljubenko Borović, Miljko Bulajić, Boško Brajić, Neđo Krivokapić i Rajko Dašić. Iz Bijelog Polja prisustvovao je predsjednik Mirko Stanić sa saradnicima i Slovenka Ivanović iz Berana.

Borci su obišli i Termoelektranu Pljevlja gdje su ih s procesom rada i organizacijom poslovanja upoznali direktor Šestović i inženjer Bambur, a potom su obišli i grad, nakon čega su u popodnevnim časovima razmijenili mišljenja o aktivnostima boračkih organizacija i načinu unapređenja rada.

Istaknuto je da se borci bave obilježavanjem istorijskih događaja i datuma, brinu o spomen- obilježjima i odavanju pošte onima koji su svoje živote položili na branik slobode. Onima koji nisu žalili živote stvarajući bolju i ljepšu budućnost potomcima, a koji nisu doživjeli da uživaju u toj slobodi.

Borci su i ovog puta uputili poziv mladim generacijama da slijede put svojih predaka – boraca i čuvaju sva dobra i sve ono što su stvorili da bi oni uživali i bolje živjeli, navodi se u saopštenju i dodaje da je dogovoren nastavak saradnje i planirana uzvratna posjeta za 3. novembar u Kotoru kada će se održati i susret Pljevljaka Kotora i primorja.

B.M. / dnevni list Dan

Partizanske jedinice, u februaru i martu 1943. godine, uspjele su slomiti četvrtu neprijateljsku ofanzivu, probiti okruženje i spasiti preko 4.000 svojih ranjenih drugova. Pobijedile su u neravnopravnoj borbi protiv udruženih njemačkih, italijanskih, ustaških i četničkih snaga.

Kao i svake godine, antifašisti iz Bosne i Hercegovine, ali i sa područja cijele bivše Jugoslavije, ispred Spomen obilježja su odali počast palim borcima u najhumanijoj bitki Drugog svjetskog rata.

Tradicionalno je organizovano bacanje 75 karanfila u Neretvu, kao i prigodan kulturno-zabavni program. Tom jubileju najhumanije bitke prisustvovala je i delegacija boraca NOR-a iz Kotora (OBNOR).

Partizanske jedinice, ranjenici, narod u zbjegu, našli su se krajem februara 1943. godine u potpunom okruženju u dolini rijeke Neretve i prozorske kotline.

Delegaciju je sačinjavalo osam članova na čelu sa predsjednikom Vidojem Despotovićem.

Delegacija Saveza boraca NOR-a Pljevlja 1941-1945. je došla 11. novembra u popodnevnim časovima i smjestila se u Institutu za rehabilitaciji ”Vrmac” na Prčanju. Tada je vođen razgovor o radu i djelovanju organizacija. Razmijenjena su mišljenja o daljoj saradnji i unapređenju rada boračkih organizacija, kao i o teškoj finansijskoj situaciji. Posebno je vođen razgovor o pripremama i načinu obilježavnja 70. godišnjice formiranja SUBNOR-a Crne Gore 4. aprila 2018. godine.

Drugog dana delegacije boraca su posjetile spomenik palih boraca i žrtava fašizma u parku Slobode u Kotoru gdje su položili vjence i cvijeće. Istovremeno su obišli i biste narodnih heroja Nikole Đurkovića, Maša Brguljana i Sava Ilića.

Delegacije su obišle i Stari grad i posjetile Pomorski muzej.

Iako je ovo bila uzvratna posjeta, s obzirom da je delegacija organizacije boraca Kotora prije mjesec dana posjetila borce u Pljevljima, dogovoreno je da se ova saradnja proširi i na druge organizacije boraca.

Predsjednik Saveza boraca iz Pljevalja Vidoje Despotović bio je i gost Radio Kotora gdje je govorio o radu boračkih organizacija sa naglaskom da one baštine tradiciju boraca SUBNOR-a.

Organizacije boraca NOR-a 1941 -1945. godina – Pljevlja i Kotor organizovali su posjetu u Mrzovićima spomeniku palim borcima italijanske divizije „Garibaldi“.

U znak sjećanja na poginule i njihovu junačku borbu, kao i njihovom velikom doprinosu pobjedi nad fašizmom, 21. septembra 1983. godine podignut je spomenik u Mrzovićima, koji je otkrio tadašnji predsjednik Italije Sando Pertini. Ovi junaci koji su dali svoje živote za slobodu, zaslužuju divljenje i poštovanje i moramo ih sačuvati od zaborava.

Ovom posjetom se ukazuje na značaj i važnost prošlih vremena, iz narodnooslobodilačkog rata, kako se te vrijednosti ne bi zaboravile. U borbi protiv fašizma u II svjetskom ratu pale su velike žrtve, koje su dostojne trajnog poštovanja.

U borbi protiv fašizma veliki doprinos dala su Pljevlja i Pljevljaci. Kapitulacijom Italije 9. septembra 1943. godine, na ovom mjestu u jesen 1943. godine u Mrzovićima, na predlog Vrhovnog štaba formirana je italijanska partizanska divizija „Garibaldi“.

Italijanski vojnici su se pridružili partizanskim jedinicama, u borbu protiv dojučerašnjih saveznika Njemaca, i djelovali su u sastavu Drugog korpusa NOV Jugoslavije.

Treba istaći da je od 25.000 hiljada vojnika, koliko se zadesilo na ovim prostorima nakon kapitulacije Italije, u Italijansku partizansku diviziju „Garibaldi“ pristupilo 12.000 vojnika.

On je pored ostalog istakao da je organizacija u otežnim uslovima rada postigla zaista zapažene i značajne rezultate u svom radu i djelovanju. Svih godina svoga postajanja organizacija je vršila snažnu misiju na razvoj svijesti kod generacije građana Podgorice o potrebi razvijanja ljubavi prema svojoj domovini i jedinstva među narodima i narodnostima i država bivše nam zajedničke domovine Jugoslavije, razvoju skladnih međuljudskih i međukonfensionalnih odnosa kod nas i šire.

Radojević je prisutne informisao o pripremama za održavanje treće konferencije boračkih organizacija gradova bivše SFRJ, koja će se održati u Podgorici a kojoj je domaćin krajem aprila 2017. godine OBNOR-a 1941-1945 Glavni Grad Podgorica. Nakon toga i jednoglasnim prihvatanjem izvještaja o radu za 2016. godinu, prišlo se Uručivanju Priznanja za 2016. godinu zaslužnim pojedincima i organizacijama.

Radojević Radojica predsjednik organizacije uručio je za izuzetan doprinos u radu boračke organizacije Priznanja sledećim:

ZAHVALNICE:

1. OBNOR-a 1941-1945 Bijelo Polje, Kotor, Berane, Budva, Danilovgrad i Udruženju vojnih penzionera Crne Gore.

PRIZNANJA:

1. Momiru Abazoviću, članu Upravnog Odbora OBNOR-a Podgorica
2. Rajki Martinović, članu Upravnog Odbora OBNOR-a Podgorica
3. Đorđiji Mišku Seliću, članu Upravnog Odbora OBNOR-a Podgorica.

Visoko Priznanje SOBNOR-a Crne Gore uručeno Rajku Medojeviću, predsjedniku OBNOR-a Bijelo Polje i Ivu Markoviću, predsjedniku OBNOR-a Budva.

U ime nagrađenih zahvalio se Rajko Medojević, predsjednik OBNOR-a Bijelo Polje i Član UO SOBNOR-a Crne Gore.

Nakon uručivanja Priznanja I Zahvalnica, Predsjednici OBNOR-a 1941-1945 Glavni Grad Podgorica i OBNOR-a 1941-1945 Budva potpisali su Povelju o trajnoj saradnjii Pobratimstvu. Nakon toga nastavilo se u druženju I evociranju uspomena, bilo je i partizanskih pjesama i dan za sjećanje.

S poštovanjem,
Radojica Radojević, predsjednik